Begin 2012 wordt deze website geheel vernieuwd!
Wees een van de eerste om hierover informatie te krijgen en schrijf u in voor de nieuwsbrief:
AVROs Nachtdienst
Eind 2005 was Liebje Hoekendijk te gast in het Nachtprogramma van de AVRO op de radio.
Onderwerp: het boek ‘Levenskunst van ouderen’ . Mensen mogen bellen.
Hier volgen enkele thema’s die aan de orde kwamen. Een verslag van Liebje Hoekendijk, de auteur.
"....................
Om te beginnen moesten we om 4 uur door de natte sneeuw naar een uitgestorven Mediapark in Hilversum. De bewaker aan de balie weet het programmateam niet te vinden, enfin, op het nippertje zijn we dan op tijd in de studio, met een droge keel van de spanning. Joos is er ook.
Allereerst de muziek. Ik heb gekozen: De Buena Vista Social Club, een groep musici uit Cuba, allemaal ouderen. De zanger is 80, de pianist 90. Het gebouw waar ze vroeger speelden is vervallen, de musici verspreid en doen werk als schoonmaker etc. Een regisseur uit Engeland heeft uit nieuwsgierigheid opgespoord en weer muziek laten maken. Toen hij ze de eerste keer weer samen hoorde zei hij ‘wauw… Er zijn toen opnamen gemaakt en ze zijn zo beroemd geworden dat ze overal gingen optreden, tot zelfs in de Carnegiehal in New York.
Heerlijke muziek.
Het eerste thema dat door de presentator, Roeland van Zeijst wordt aangeneden is mijn stelling ‘oud is feest’. Is dat nou echt zo. Hij, zelf een jonge man, kan zich dat niet voorstellen.
Antw. Maar het is toch wat ik steeds hoor: oud zijn is heerlijk, je bent vrij, je kunt doen wat je wilt, je hebt de tijd en kunt ook aan anderen echt aandacht geven. Veel ouderen reizen veel.
Niet als je arm bent natuurlijk. Je kunt op allerlei terreinen pech hebben. De overheid moet zorgen dat ouderen niet finantieel verkommeren, en aan lichamelijke kwalen valt nog van alles te doen. Een beetje beperkingen is niet erg.
Ik maak me kwaad als ouderen alleen maar gezien worden als mensen die een groot beroep doen op voorzieningen. Toen ik pas mijn oude (80 j.) directeur weer zag, vertelde hij me dat hij fulltime mantelzorger is voor zijn gehandicapte vrouw. Ouderen geven gigantisch veel zorg aan partners en/of zelfs nog hun ouders, zoveel zelfs dat het gevaar bestaat dat ze overbelast worden. Maar in het algemeen kun je zeggen dat ouderen zelf niet alleen object zijn (van zorg en commercie), maar dat ze veel bieden. Ook het vrijwilligerswerk bestaat voor het grootste deel uit 50 plussers, maar daar zijn ook zeer oude mensen bij.
Een beller vindt dat men in de media teveel jongeren ziet als het ultime aantrekkelijke voorbeeld. Dat is het ideaal: jong en mooi zijn, Dus wie dat niet meer is valt uit de boot. Jongeren doen dan of je niet meer meetelt.
Antw. ‘The bold and the beautifull’ Maar daar komt kentering in: Omroep Max doorbreekt die beeldvorming en bij informatieve programmas zijn ouderen ingeschakeld omdat deze meer betrouwbaarheid uitstralen. Ikzelf vind een bonte verscheidenheid prachtig. Maar de beller heeft zeker gelijk als hij stelt dat de media van het jong-zijn bijna een ideologie maken.
Iemand klaagt dat we eigenlijk niet goed weten hoe we elegant oud moeten worden. Presentator: misschien moeten we een boek hebben ‘Oud worden voor dummies’, maar hij zegt dat het boek “Levenskunst van ouderen’ eigenlijk zo’n boek is.
En: ouderen hebben een doorlopende herfstvakantie.
Een vragensteller vraagt hoe ik zo positief kan zijn, het is toch moeilijk als mensen om je heen wegvallen.
Dat is ook zeker zo. Positief blijven gaat niet vanzelf Je moet je eigenlijk steeds aanpassen. Het idee dat er geen veranderingen zijn in je leven als je oud bent is helemaal niet waar. Je moet je steeds aanpassen. Je verlies, verhuizing, andere situatie. Oud worden is hard werken. Maar het is belangrijk om – en dat is het harde werken – zelf greep te houden opje leven door deze ervaringen echt te doorvoelen en te verwerken. Elk stukje ‘eigen baas’ geeft voldoening, al is het maar baas over je eigen geest. Het oude gezegde: ‘Is het glas half leeg of helf vol’
Andere vraag: de maatschappij verandert ook, alles gaat zo snel. Wat kunnen ouderen nog betekenen.
Antw. Ik vind dat ouderen nog een subtiele maar zeer waardevolle bijdrage leveren aan de cultuur. Al zijn ze onderling net zo verschillend als welke categorie ook, toch zijn er dingen gemeenschappelijk. Ouderen zijn tegen verspilling, want ze zijn bijna allemaal vroeger arm geweest, niet verwend. Ouderen vinden dat geweld geen amusement kan zijn. Ze vinden ook vaak dat alles zo materialistisch is, zo alleen maar gewaardeerd als het geld opbrengt. Tijd en aandacht aan elkaar geven, dat is ook een waarde. En zo is er meer te noemen.
Een beller, waarmee we lang gesproken hebben, vertelt van haar eigen situatie. Ze woont in een klein dorp en nu ze alleen staat, vereenzaamt ze. Het wordt benuawd. Ze ergert zich er aan dat in haar dorp alleen de mannen de dienst uitmaken, als vrouw kom je nergens tussen.
Antw. Ze heeft nog energie. Energie is goud. Ze kan alleen weer bevredigende contacten krijgen als ze haar ergernis maar opzij zet en gaat zoeken. Het moet mogelijk zijn om mensen te vinden waarmee je interesses deelt (de plaatselijke St.Welzijn Ouderen helpt ook hiermee, heeft achteraf iemand mij gemaild en die had gelijk).
Verder: heeft u een PC? Ja, die was er maar de bediening leverde nog moeilijkheden op. Maar zo’n probleem is oplosbaar, er zijn altijd mensen die je daarmee willen helpen.
Vraag: wat vind u ervan als ouderen een maal per week iets doen op scholen?
Antw. Dat is enig. Joos (maatje, zijn foto staat in het boek) leest eens per week voor bij peutertjes. “Hallo Opa Joos!!!’ Gelukkig zijn de meeste scholen niet meer zulke bastions van professionals, nu kunnen ook anderen helpen met leesoefen-uurtjes etc. Voor alle partijen waardevol en leuk.
Wat ik vind van sociale dienstplicht?
Antw. Ik ben tegen plicht, maar een tijdje een soort sociale stage doen is heel goed. Tieners Aktief, dat al zo’n 20 jaar bestaat, regelt vrijwilligerswerk door tieners. Ouderen en dieren zijn favoriet. In een verpleeghuis komen de bewoners anders niet meer net die leeftijdsgroep in aanraking, en ze worden daarom heel erg gewaardeerd. Zij kunnen ook nog echt spelen mer dementerenden bijvoorbeeld. Jongeren die voor hun opleiding stage lopen in een instelling blijven soms na hun stage toch komen, omdat ze het fijn vinden om te doen.
Het moet wel goed georganiseerd worden, er moet een project zijn. Juist met instellingen moet men er goed op letten dat men niet over de tiener-vrijwilligers heenloopt, want die hebben een zwakke positie.
De presentator vraagt hoe het staat met seks van ouderen.
Antw. Er wordt vaak gedaan of seks niet meer voor ouderen is. Dat is onzin, al is het wel anders. Er is geen noodzaak meer om voort te planten, dat is achter de rug. Je hoeft je ook niet meer te bewijzen. Maar er kan nog een mooie tijd zijn met warmte, strelen, knuffelen en zo voort. Het is relaxter, soms meer speels. Je moet natuurlijk wel een leuke partner hebben. Maar alleen al de intimiteit van het samen slapen… Het gevaar is, dat je lui wordt. ‘Het zal wel’. Je moet er wel aandacht aan geven wil je er plezier in houden.
Vraag: legt u de grens bij 50 jaar?
Ik bepaal geen grens. Dat moet iedereen maar zelf doen. De ouderenbonden stellen de grens bij 50 +.
Een vaste beller is Lien. Ze stelt een heleboel zorgen van ouderen aan de orde: het komende zorgstelsel waarbij men door de bomen het bos niet meer ziet, de armoede.
Ik onderstreep dat. Arme ouderen zijn onzichtbaar, ze zitten niet meer op terrasjes, niet in openbaar vervoer en niet bij verenigingen. Ze zien op tegen de verjaardag van kleinkinderen omdat ze geen kados kunnen kopen.
Een politieke partij voor ouderen?
Die hadden we en dat was geen succes.
Een beller met de naam Rogier reageert op mijn voornaam Liebje (leuk). Hij heeft kort geleden zijn vader van 80 weg moeten brengen en heeft nu het probleem dat hij hem zoveel niet gevraagd heeft. Zijn belevingen en herinneringen.
Antw. Dat is inderdaad schrijnend. Ikzelf heb mijn ouders en kort daarna de laatst overgebleven oom en tante verloren, en toen pas gemerkt hoeveel ik ze nog had willen vragen, hoevel ik niet weet van de familie, van vroeger.
Rogier zegt dat hij over de oorlog had willen vragen, het onderduiken. Van zijn wijsheid profiteren. Hij werkt als vrijwilliger bij de lokale radio en gaat 80 jarigen opdervragen.
De redactie reageert dat hij dat beslist moet melden als het zover is!
Ja, je vraagt je af waarom je niet over vroeger hebt geproken toen het nog kon. Het is eigenlijk sleur. Je zit op visite, je drinkt koffie en praat over koetjes en kalfjes. Je moet echt initiatief nemen om het eens over iets anders te hebben.
Maar, als men te negatieve herinneringen heeft en ergens liever niet over praat, niet aandringen.
Toen was het eerste uur voorbij en stonden er nog 56 mensen in de wacht.
Vraag: Wat kun je doen als iemand het gevoel heeft dat hij klaar is met het leven terwijl hij nog wel gezond is? Hoe kun je zo iemand weer zin in het leven geven?
Antw. Dat kun je niet. Zo iemand ‘lijdt aan het leven’. Je kunt alleen lief zijn voor zo iemand.
Vraag: Door de steeds verder gevorderde techniek worden mensen steeds ouder, maar ook gebrekkiger. Mijn vader is dement, ik vind het ondragelijk, maar misschien is hij best gelukkig.
Antw. Dat weet je niet. Dementen kunnen erg onrustig zijn, ze tonen angstigheid.
Als gezond mens wil je niet leven met dementie. Onze vorige minister van Volksgezondheid Els Borst heeft al eens verklaard dat ze niet wil doorleven als dementie is gediagnosticeerd. Maar, als de eerste diagnose wordt gesteld vindt de dokter dat je nog te goed bent voor euthanasie, maar als je wel gevorderd dement bent, ben je niet meer in staat om om euthanasie te vragen.
Maar nu iets vrolijkers luisteraars?
Ik vind het zo jammer dat allerlei dingen van de ‘kleine cultuur’ verdwijnen. We kennen niet meer dezelfde liedsjes over de generaties heen, dezelfde spelletjes,
dezelfde huismiddeltjes. Wij hebben er iets aan gedaan. Wij hebben een boekje gemaakt met oude liedjes die we in bejaardenhuizen gaan zingen met de mensen. Hun kinderrijd komt terug. We laten ook ouderwetse kleren zien (zwarte kousen), wat allerlei commentaar oplevert.
Wat kunnen we zelf doorgeven, Het is zo jammer dat alles verdwijnt.
Antw. Maar er is wel een tegenbeweging gaande. Steeds meer mensen verzamelen oude dingen en hebben daar plezier in.
Ik heb de oude nabaorhulp weer nieuw leven ingeblazen in onze streek. Maar, hoe komt het toch dat oude mensen zo moeilijk om hulp vragen.
Antw. Maar dat is ook moeilijk. Je kunt wel zeggen dat het geen schande is als je hukp nodig hebt, maar het wordt toch ervaren als een afgang, een tekortscheiten. Het is een soort trots. Maar, natuurlijk is het goed om wel om hulkp te vragen, en tegelijk te weten dat hetw ederkerig is. Men kan ook weer iets voor anderen doen t.z.t.
Een beller mengt zich hier ook in: Men moet geen gene hebben, stap er overheen.
Antw. Er is soms ook een aarzeling om de naasten te vragen, vrienden of familie. Het wordt als een inbreuk op de vriendschap ervaren, en die verandert ook, maar dat hoeft geen achteruitgang te betekenen. Je moet leren vragen
Ik ben 85. Mijn leven bestond uit ‘tropenjaren’. Nu ben ik alleen en ik wil graag contact op een beetje een goed niveau. Ik rijd nog wel auto. Ik ben al eens op een ontmoetingsclub van ouderen geweest, maar die klagen allemaal over oud leed en onderdrukking, dat is niks voor mij.
U kunt nog autorijden, u bent dus niet aan huis gebonden. U zult meer moeite moeten doen. Zoeken naar gelijkgezinden, mensen met dezelfde interesses afgezien van leeftijd. Die is eigenlijk niet relevant. Wat je zoekt is er wel, maar ga verder zoeken!
De presentator zegt dat het aantal bellers nog 53 is.
Vraag aan mij: hoe is het om alleen te zijn?
Antw. Ik ben getrouwd geweest en heb 3 kinderen en twee volwassen kleinkinderen. Mijn man werd verliefd op een andere vrouw en is daarmee getrouwd. Dat was wel pijnlijk, maar zoals het nu is, is het beter. De vrouw die hij nu heeft past beter bij hem in deze levensfase, maar we zijn wel heel goede vrienden en hij is nog steeds heel belangrijk voor mij. Ik heb nu een nieuwe LAT-relatie.
Je kunt dus op latere leeftijd een nieuwe relatie krijgen. Mijn broer is 28, en na een lange eenzame zeereis van 14 maanden kwam hij thuis en vond al heel guaw een nieuwe liefde!
Vraag: vind u dat je geld moet overlaten voor je kinderen?
Antw. Dat moet iedereen zelf weten. Het is fijn als je je kinderen, die het nodig hebben, nog tijdens je leven kunt helpen. Ik heb zelf wat kleine pensioentjes bij elkaar gewerkt maar geef ook uit aan reizen en aan het kopen van stoffen, wat ik heb een kleren-maak-hobby. En ik kan de kinderen helpen als het moet. Je laat in ieder geval je huis na aan de kinderen.
De prentator herhaalt, op verzoek, nog eens de titel van het boek ‘Levenskunst van ouderen’. Of ik er nog iets over wil zeggen.
Ik herhaal de titels van de hoofdstukken:
Oud is feest
Ouderen in de samenleving
Als je pech hebt: te zware zorgtaken, gezondheidsproblemen, armoede.
Het verwerken van verlies en depressie, oud is hard werken.
Betaald werk en vrijwilligerswerk
Zingevingsvragen
Helpt of hindert het geloof
Herinneringen en overgangen
Afhankelijk zijn van zorg, het verpleeghuis, euthanasie
Wie is bang voor de dood?
De twee laatste bellers, het is al tegen 7 uur, vertellen van hun vrijwilligerswerk. Verder zeggen ze dat ze het ‘een prachtuitzending’, en ‘zo’n mooie uitzending’ vonden.
Dat doet een mens goed.
De rest van de bellers worden in een chatgroep gezet.
Liebje Hoekendijk
janny
2006-09-17 16:50:27 976
Met belangstelling het bovenstaande gelezen. Afhankelijk van de situatie
waarin een mens kan verkeren, is het in-
derdaad hard werken. Ik heb soms het gevoel dat ik een cursus overleven aan
het volgen ben. Tot nu toe lukt dat redelijk.
Enny Morling
2007-05-09 20:52:42 1743
How come all those different languages
and hardly a dutch language. Heb 50 jaar in Canada gewoond maar spreek nog goed nederlands.
