Na het vorige verslag is het tijd voor het eerste najaarsverslag. Het zijn meer impressies, want er gebeurt natuurlijk veel meer dan je opschrijft.
De zomercursus in het Mozeshuis in Amsterdam was een feest. De mensen kenden elkaar al, want ze waren wekelijks naar creatieve onderwerpen geweest en waren al in de stemming. Ik, met mijn domme hoofd, had gedacht dat het sneu was als er deze keer alleen gepraat was (van mij) en niks visueels, dus ik had een koffer met mijn eigengemaakte kleren meegenomen. Die legde ik op de marmeren trappen van het altaar om te bekijken. Maar er was al veel visueels! Prachtige kleurige kindertekeningen en een tentoonstelling van de mutsen van de schilderijen van Rembrandt. Verder een levendige discussie. Een vrouw die '‘reuma en nog het een en ander' had, gaf haar eigen leven toch een tien. Tips uit dit publiek komen in de tweede druk.
Ik mag later nog eens terugkomen met mijn schilderijen!
De SWO Monnikkendam had een zomerweek geregeld voor een aantal oudere inwoners, en dat vond plaats in een vormingscentrum. De eerste avond was mijn lezing. Wat blijkt? Ze hebben net een zesgangendiner gehad dus waren ze tamelijk 'aardappelmoe'. De microfoon doet het slecht, ik moet zonder verhoging over een grote zaal zien heen te komen en volgens mij zaten ze te wachten tot de bar openging. Ik kan me vergissen natuurlijk, maar het was wel zwoegen, en ik weet niet of ik toch mensen een plezier heb gedaan.
De najaarsbijeenkomsten begonnen goed, bij de ANBO, hartje Jordaan. Het buurthuis zal vernieuwd worden, en de deelnemers zijn bang dat ze teveel in activiteiten gedwongen zullen worden, zonder ruimte voor een meer open 'programmering', zoals ontmoeting. Een deelneemster had een memorabele bijdrage: "Je zegt wel dat je nu gelukkiger bent dan vroeger, maar bij mij was dat niet zo. Vroeger voerden we actie tegen de oorlog en geloofden echt dat het niet weer zou gebeuren. Dat was voor de 2e wereldoorlog. Maar we hadden geloof en idealen. Ik voer nog steeds actie, maar idealen heb ik niet meer".
De Bilt, bibliotheek. Heel goede discussie, doordenken over ouderenbeleid in vele vormen. Heel warme en hartelijke bijeenkomst.
Bennekom, Rotary besloten bijeenkomst. Het hoefde niet over ouderen te gaan. Ik heb een filosofisch betoog gehouden over 'Twee afgronden'. De uitersten, beide zeer slecht, waartussen je moet laveren in beleid, opvoeding en persoonlijk leven. 'Het midden' is geen oplossing, wel een balans, en flexibiliteit, of het zoeken naar de essentie. Wie wil kan de tekst van me krijgen.
Bibliotheek Weesp. Wat een gezellige, redelijk grote groep. Zoveel reacties! Het werd eigenlijk heel intiem. Mensen kwamen met persoonlijke twijfels en schuldgevoelens. Zowel als echtgenote, als grootouder of anderszins. Al die frustraties hebben we 'in vuilniszakken gepakt en langs de weg gezet'. Een dame zei: 'ze kunnen over me heenlopen, maar niet terug'. Nog een nuttige opmerking: "Soms zijn echtgenotes zo achter hun man schuilgegaan, dat ze niks meer zelf kunnen of durven. Nooit geldzaken geregeld, nooit alleen weg. Als ze weduwe zijn komen ze in een totaal isolement." Oplossing: zelfstandigheid ontwikkelen als je mekaar nog hebt!
Geleen. Zondag 1 oktober, op de echte datum van de Internationale Dag van de Ouderen. Ik moest om half 11 beginnen, dus met de eerste trein uit Bussum.
Grote zaal vol, veel gevoel werd teruggekaatst. Reactie uit de zaal: 'U bent hartverwarmend'. De wethouder was het gelukkig met mijn verhaal eens. Verder geen vragen. De groep was te groot, men was bleu. Aangezien we nog geen vragen-loze bijeenkomst hadden meegemaakt, had ik daar geen methodiek voor voorbereid. Maar dat gaf niet, er kwam een lekkere lunch en toen dansmuziek! De pastoor wou mijn lezing op schrift hebben want hij was niet geweest, hij moest missen houden, maar ik vond dat hij mijn boek maar moest kopen. Na een stevige discussie over geloofszaken bracht hij ons toch naar het station.
Schoorl. Wat een mooie plaats! De begroeide duinen naast de weg. In een woon-zorgcentrum hadden we onze bijeekomst. Geen grote groep, wel evenveel mannen als vrouwen. Ik herinner me vooral de verhalen over het aktie-voeren wat men moest doen. Je kiest dan wel vrij je engagement, maar dan loopt het wel eens langer door dan je het nog leuk vindt. Al vijf jaar ijveren voor een stoep waar de rollator over kan naar het dorpscentrum! Dan moesten wel drie bomen sneuvelen, daar zat het probleem. Iedereen, maar vooral de mannen (dat had ik al eerder gemerkt) zitten in de commissies die het nieuwe ouderenbeleid moeten begeleiden. Dikke stukken van ambtenaren lezen. Maar men was vol goede moed voor deze nieuwe taken.
Oegstgeest. Grote bijeenkomst. Professor Knoops sprak heel elementair over wat gebeurt in je lichaam als je ouder wordt. Lodewijk de Waal over het voorrecht om zo laat nog een nieuwe carriere te kunnen beginnen (na 35 jaar vakbond werkt hij nu bij Humanitas). In het forum heb ik mijn steentje bijgedragen. Men gaat daar een serie gespreksavonden organiseren met het boek van prof. Baars en van mij (beide uitgegeven bij SWP!). Joos verkocht aardig wat boeken. Een hoogbejaarde vrouw met rollator wou toch zo graag een boek van me kopen, maar ze keerde haar portemonnaie om, er zat niet meer dan 12 euro in. Wie ben ik om het dan niet toch te geven? En een handtekening kon er ook nog wel af.
Leusden. Een reactie uit de zaal: 'De mensen die deze boodschap nodig hebben zijn er niet!' Ja, daar kun je niet veel aan doen. We hebben uitgebreid gepraat over hoe je mensen kunt activeren. Er was aardig wat discussie. Iemand vroeg tips hoe je kunt regelen dat je vrijwilligers krijgt om in je prive-situatie te helpen, want dat lukt bijna niet. Mijn antwoord kon alleen maar zijn: ‘Probeer een netwerk op te bouwen als je nog niemand nodig hebt, dus van te voren’. Kijk verder naar de Thuishulp (van vrijwilligers). Iemand kwam met mijn eerste boek uit 1969 aanzetten! Dat was al de derde keer dat dit gebeurde tijdens de lezingen!
Ommen. Een kleine groep, maar daardoor konden persoonlijke verhalen ruimte krijgen. Iemand vertelde getroffen te zijn dat je op de 50 plus beurs meerdere dingen aangeboden krijgt die niet passen. Een voorbeeld: een bad met een deurtje, maar wie heeft een badkamer die daar groot genoeg voor is?’ Iemand had ervaring met een leefgemeenschap waar (tieners en) ouderen ontbraken, een werkgemeenschap in het buitenland van Shell. Ze dacht dat de opvliegendheid en onrust zeker minder zouden zijn geweest als er ook ouderen geweest waren. Toen kwam het verhaal van een 85 jarige dame, die in een zorgcentrum meerdere vormen van vrijwilligerswerk deed, met veel pleizier. Ze werd toen door de leiding benaderd met de opmerking dat ze er maar mee op moest houden. Nee, er waren geen klachten over haar werk, ze deed het prima. ‘En ik doe het zo graag!’ Ze kon er niet van slapen. Vrijwilligers hebben helaas geen ontslagbescherming, maar hun werk betekent heel veel voor hen en dat kun je niet zomaar, zonder opgaaf van redenen, afpakken. Joos wilde eigenlijk samen maar meteen een actiegroep vormen! De leider van de bijeenkomst kende haar al heel lang als vrijwilligster en beloofde om hier direct werk van te maken, want dit kan zo maar niet!
Volgende keer verder, dan beginnen we met 17 oktober.
Liebje Hoekendijk
