Misschien wel de leukste, maar ook de moeilijkste lezing-ervaring had ik in dezelfde plaats en voor dezelfde organisatie, maar wel in een andere wijk en met 3 jaar tussenpoos.
Bij de moeilijkste werd ik ontvangen door een stagiaire die me de kamer wees en verdween. De leidster die me uitnodigde was er niet. Meteen na de lezing reageerde iemand negatief en de stemming is dan heel moeilijk terug te draaien, ook al maakte ze naderhand excuses.
Bij de leukste was er een enthousiaste commissie van vrijwilligers, de leidster gezellig en enthousiast en het publiek zo'n man of 200. Men had als motto op de uitnodiging geschreven: 'Oud worden is een feest maar je moet wel zelf de slingers ophangen'. Dat hadden ze meteen maar gedaan, er hingen lange slingers, en iedereen kreeg een slingertje om z'n hals mee naar huis.
Het was volkomen onverwacht dat na de publicatie van mijn boek 'Levenskunst van ouderen' - mijn zevende, maar wel het boek dat ik met het meeste plezier heb geschreven - de uitnodigingen binnenstroomden voor lezingen over dat onderwerp. De publicatie was in november 2005 en nu, 4 jaar later, zijn er al ruim 140 aanvragen geweest. Dus gingen mijn partner Joos (86) en ik (78), in zijn autotje, kris kras door Nederland op uitnodiging van bibliotheken, kerken, SWO's, verzorgingshuizen, bonden, conferenties e.a. Soms een aantal in een regio of stad. Men geeft het door.
Het is zo leuk om te doen. Er zijn zoveel soorten reacties, zoveel persoonlijke verhalen die je hoort. Fenna (WOUW) waarschuwde het publiek al eens: 'je verhaal wordt aan de lezing vastgeplakt en die wordt dus steeds langer...!' En dat is waar.
Het publiek bestaat ook niet alleen uit ouderen. In Nijmegen was er niemand in de zaal ouder dan 40 jaar. Ik vroeg ze waarom ze dit onderwerp gevraagd hadden en het antwoord was verrassend: 'We zijn bang dat ons leven straks voorbij is als we ouder gaan worden, maar als we jullie twee zo bezig zien, dan kan er nog veel goeds gebeuren, ook later in je leven'. Deze groep bestond uit mensen van Begeleid Wonen en hun (jonge) begeleiders. Beide groepen hadden dezelfde zorg.
Bij de ouderenbonden komt (niet te uitgebreid) de maatschappelijke positie van ouderen eerst aan de orde, maar in verzorgingshuizen gaat het vooral over het tweede deel, het persoonlijke leven. Hoe blijf je positief, hoe houdt je vertrouwen.
Een apart accent geef ik bij het onderwerp eenzaamheid. Men ziet dat telkens weer als een eyeopener. Eenzaamheid is (meestal) niet een gebrek aan sociale contacten, maar gebrek aan zinvolle bezigheid, wat ervaren wordt als eenzaamheid. En aan die zinloosheid is iets te doen! Ouderen hebben niet alleen steun nodig (de huisbezoeker vraagt: heeft u iets nodig?) maar hebben meestal ook iets te bieden (vraag eens: wat heeft u te bieden?). Hulpverleners zijn zo gefocust op helpen/activeren/stimuleren etc. van ouderen, dat niet gezien wordt dat hen dat toch terugwerpt op hun eigen welzijn alleen, terwijl het pas echt bevrijdend kan werken als ze zich met andermans welzijn bezig gaan houden. Ook krakemikkege ouderen kunnen nog wel iets. Een fijn boek voorlezen voor iemand die niet meer kan lezen? Zelf anderen bezoeken die aan bed gekluisterd zijn? Deelnemen aan een 'Eettafel' in een verpleeghuis waar men samen eet om ondervoeding te voorkomen? Ik denk dus niet alleen aan de fitte 'jonge' ouderen, maar ook aan anderen. Dat vereist wel een speciale antenne en inzet (organisatie!) om hiervoor op maat ideeen en stimulansen te ontwikkelen.
Oudejaar 2009, Liebje Hoekendijk
